શ્રી દુર્ગા ચાલીસા ગુજરાતી PDF

શ્રી દુર્ગા ચાલીસા ગુજરાતી PDF

શ્રી દુર્ગા ચાલીસાનો સંપૂર્ણ પાઠ ગુજરાતીમાં, દરેક ચોપાઈના અર્થ સાથે — મફત વાંચો અને PDF ડાઉનલોડ કરો.

શ્રી દુર્ગા ચાલીસા, સંપૂર્ણ પાઠ અર્થ સહિત

કોઈપણ પંક્તિ પર માઉસ ફેરવો અને તેનો અર્થ જુઓ.

કોઈપણ પંક્તિ પર ટૅપ કરો અને તેનો અર્થ જુઓ.

॥ સ્તુતિ ॥

નમો નમો દુર્ગે સુખ કરની।નમો નમો અમ્બે દુઃખ હરની 1

સુખ આપનારી હે દુર્ગા, આપને વારંવાર નમસ્કાર; દુઃખ હરનારી હે અંબા, આપને વારંવાર નમસ્કાર.

નિરંકાર હૈ જ્યોતિ તુમ્હારી।તિહૂં લોક ફૈલી ઉજિયારી 2

આપની જ્યોતિ નિરાકાર છે, અને તેનો પ્રકાશ ત્રણેય લોકમાં ફેલાયેલો છે.

શશિ લલાટ મુખ મહાવિશાલા।નેત્ર લાલ ભૃકુટિ વિકરાલા 3

આપના લલાટ પર ચંદ્રમા શોભે છે અને મુખ અત્યંત વિશાળ છે; નેત્રો લાલ છે અને ભ્રમરો વિકરાળ છે.

રૂપ માતુ કો અધિક સુહાવે।દરશ કરત જન અતિ સુખ પાવે 4

હે માતા, આપનું રૂપ અત્યંત મનોહર છે; તેનાં દર્શન કરનારને અપાર આનંદ મળે છે.
॥ સૃષ્ટિ અને પાલન ॥

તુમ સંસાર શક્તિ લૈ કીના।પાલન હેતુ અન્ન ધન દીના 5

આપે સૃષ્ટિની સઘળી શક્તિ ધારણ કરી, અને તેના પાલન માટે અન્ન અને ધન આપ્યાં.

અન્નપૂર્ણા હુઈ જગ પાલા।તુમ હી આદિ સુન્દરી બાલા 6

અન્નપૂર્ણા બનીને આપ જગતનું પાલન કરો છો; આપ જ આદિ સુંદરી બાળા છો.

પ્રલયકાલ સબ નાશન હારી।તુમ ગૌરી શિવશંકર પ્યારી 7

પ્રલયના સમયે આપ જ સર્વનો નાશ કરો છો; આપ જ શિવશંકરનાં પ્રિય ગૌરી છો.

શિવ યોગી તુમ્હરે ગુણ ગાવેં।બ્રહ્મા વિષ્ણુ તુમ્હેં નિત ધ્યાવેં 8

શિવ અને યોગીઓ આપના ગુણ ગાય છે; બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ નિત્ય આપનું ધ્યાન ધરે છે.
॥ અવતાર ॥

રૂપ સરસ્વતી કો તુમ ધારા।દે સુબુદ્ધિ ઋષિ મુનિન ઉબારા 9

આપે સરસ્વતીનું રૂપ ધારણ કર્યું અને સદ્બુદ્ધિ આપીને ઋષિ-મુનિઓનો ઉદ્ધાર કર્યો.

ધરયો રૂપ નરસિંહ કો અમ્બા।પરગટ ભઈ ફાડકર ખમ્બા 10

હે અંબા, આપે નરસિંહનું રૂપ ધારણ કર્યું અને થાંભલો ફાડીને પ્રગટ થયાં.

રક્ષા કરિ પ્રહ્લાદ બચાયો।હિરણ્યાક્ષ કો સ્વર્ગ પઠાયો 11

આપે રક્ષા કરીને પ્રહ્લાદને બચાવ્યો અને હિરણ્યાક્ષને સ્વર્ગે મોકલ્યો.

લક્ષ્મી રૂપ ધરો જગ માહીં।શ્રી નારાયણ અંગ સમાહીં 12

આપે જગતમાં લક્ષ્મીનું રૂપ ધારણ કર્યું અને શ્રી નારાયણના અંગમાં સમાઈ ગયાં.
॥ દસ મહાવિદ્યા ॥

ક્ષીરસિન્ધુ મેં કરત વિલાસા।દયાસિન્ધુ દીજૈ મન આસા 13

આપ ક્ષીરસાગરમાં વિહાર કરો છો; હે દયાના સાગર, મારા મનની આશા પૂરી કરો.

હિંગલાજ મેં તુમ્હીં ભવાની।મહિમા અમિત ન જાત બખાની 14

હિંગળાજમાં આપ જ ભવાની છો; આપનો મહિમા અપાર છે, તેનું વર્ણન થઈ શકતું નથી.

માતંગી અરુ ધૂમાવતિ માતા।ભુવનેશ્વરી બગલા સુખ દાતા 15

આપ જ માતંગી અને ધૂમાવતી માતા છો; આપ જ સુખ આપનારાં ભુવનેશ્વરી અને બગલામુખી છો.

શ્રી ભૈરવ તારા જગ તારિણી।છિન્ન ભાલ ભવ દુઃખ નિવારિણી 16

આપ જ શ્રી ભૈરવી અને જગતને તારનારાં તારા છો; આપ જ સંસારનું દુઃખ મટાડનારાં છિન્નમસ્તા છો.
॥ વાહન અને આયુધ ॥

કેહરિ વાહન સોહ ભવાની।લાંગુર વીર ચલત અગવાની 17

હે ભવાની, સિંહની સવારી પર આપ શોભો છો, અને વીર લાંગુર આપની આગળ આગળ ચાલે છે.

કર મેં ખપ્પર ખડ્ગ વિરાજૈ।જાકો દેખ કાલ ડર ભાજૈ 18

આપના હાથમાં ખપ્પર અને ખડ્ગ શોભે છે, જેને જોઈને કાળ પણ ડરીને ભાગી જાય છે.

સોહૈ અસ્ત્ર ઔર ત્રિશૂલા।જાતે ઉઠત શત્રુ હિય શૂલા 19

અસ્ત્રો અને ત્રિશૂળ આપની શોભા વધારે છે, જેને જોઈને શત્રુના હૃદયમાં ભયની શૂળ ઊઠે છે.

નગરકોટ મેં તુમ્હીં વિરાજત।તિહુંલોક મેં ડંકા બાજત 20

નગરકોટમાં આપ જ બિરાજમાન છો, અને ત્રણેય લોકમાં આપનો વિજયનો ડંકો વાગે છે.
॥ અસુર સંહાર ॥

શુમ્ભ નિશુમ્ભ દાનવ તુમ મારે।રક્તબીજ શંખન સંહારે 21

આપે શુંભ અને નિશુંભ દાનવોને માર્યા, અને રક્તબીજ તથા શંખાસુરનો સંહાર કર્યો.

મહિષાસુર નૃપ અતિ અભિમાની।જેહિ અઘ ભાર મહી અકુલાની 22

મહિષાસુર નામનો રાજા અત્યંત અભિમાની હતો, જેનાં પાપોના ભારથી ધરતી પણ વ્યાકુળ થઈ ઊઠી હતી —

રૂપ કરાલ કાલિકા ધારા।સેન સહિત તુમ તિહિ સંહારા 23

— ત્યારે આપે કાલિકાનું વિકરાળ રૂપ ધારણ કર્યું અને તેને સેના સહિત સંહારી નાખ્યો.

પરી ગાઢ સન્તન પર જબ જબ।ભઈ સહાય માતુ તુમ તબ તબ 24

જ્યારે જ્યારે સંતો પર ભારે સંકટ આવ્યું, ત્યારે ત્યારે હે માતા, આપ તેમની સહાયે આવ્યાં.
॥ મહિમા ॥

અમરપુરી અરુ બાસવ લોકા।તબ મહિમા સબ રહેં અશોકા 25

અમરપુરી અને ઇન્દ્રનો લોક આપના જ મહિમાથી શોકરહિત રહે છે.

જ્વાલા મેં હૈ જ્યોતિ તુમ્હારી।તુમ્હેં સદા પૂજેં નરનારી 26

જ્વાળા (જ્વાલામુખી)માં આપની જ જ્યોતિ છે; નર-નારી સદા આપની પૂજા કરે છે.

પ્રેમ ભક્તિ સે જો યશ ગાવેં।દુઃખ દારિદ્ર નિકટ નહિં આવેં 27

જેઓ પ્રેમ અને ભક્તિથી આપનો યશ ગાય છે, દુઃખ અને દરિદ્રતા તેમની પાસે આવતાં નથી.

ધ્યાવે તુમ્હેં જો નર મન લાઈ।જન્મમરણ તાકૌ છુટિ જાઈ 28

જે મનુષ્ય મન લગાવીને આપનું ધ્યાન ધરે છે, તે જન્મ-મરણના ચક્રમાંથી છૂટી જાય છે.
॥ શક્તિનો મર્મ ॥

જોગી સુર મુનિ કહત પુકારી।યોગ ન હો બિન શક્તિ તુમ્હારી 29

યોગીઓ, દેવતાઓ અને મુનિઓ પોકારી પોકારીને કહે છે કે આપની શક્તિ વિના યોગ સિદ્ધ થતો નથી.

શંકર આચારજ તપ કીનો।કામ અરુ ક્રોધ જીતિ સબ લીનો 30

શંકરાચાર્યે તપ કર્યું અને કામ તથા ક્રોધ સૌને જીતી લીધા.

નિશિદિન ધ્યાન ધરો શંકર કો।કાહુ કાલ નહિં સુમિરો તુમકો 31

તેઓ રાત-દિવસ શંકરનું ધ્યાન ધરતા રહ્યા, પણ ક્યારેય આપનું સ્મરણ ન કર્યું.

શક્તિ રૂપ કા મરમ ન પાયો।શક્તિ ગઈ તબ મન પછિતાયો 32

તેમણે આપના શક્તિ-રૂપનો મર્મ ન સમજ્યો; જ્યારે તેમની શક્તિ ચાલી ગઈ, ત્યારે તેઓ મનમાં પસ્તાયા.
॥ શરણાગતિ ॥

શરણાગત હુઈ કીર્તિ બખાની।જય જય જય જગદમ્બ ભવાની 33

ત્યારે તેઓ આપના શરણે આવ્યા અને આપની કીર્તિનું ગાન કર્યું — ‘જય જય જય જગદંબા ભવાની’.

ભઈ પ્રસન્ન આદિ જગદમ્બા।દઈ શક્તિ નહિં કીન વિલમ્બા 34

ત્યારે આદિ જગદંબા પ્રસન્ન થયાં અને જરા પણ વિલંબ વિના તેમને શક્તિ પાછી આપી.

મોકો માતુ કષ્ટ અતિ ઘેરો।તુમ બિન કૌન હરૈ દુઃખ મેરો 35

હે માતા, મને ભારે કષ્ટોએ ઘેરી લીધો છે; આપના વિના મારું દુઃખ કોણ હરશે?

આશા તૃષ્ણા નિપટ સતાવેં।મોહ મદાદિક સબ બિનશાવેં 36

આશા અને તૃષ્ણા મને ખૂબ સતાવે છે; મોહ, મદ વગેરે સર્વનો નાશ કરો.
॥ પ્રાર્થના અને ફલશ્રુતિ ॥

શત્રુ નાશ કીજૈ મહારાની।સુમિરૌં ઇકચિત તુમ્હેં ભવાની 37

હે મહારાણી, મારા શત્રુઓનો નાશ કરો; હે ભવાની, હું એકાગ્ર મનથી આપનું સ્મરણ કરું છું.

કરો કૃપા હે માતુ દયાલા।ઋદ્ધિસિદ્ધિ દૈ કરહુ નિહાલા 38

હે દયાળુ માતા, કૃપા કરો; ઋદ્ધિ-સિદ્ધિ આપીને મારું જીવન ધન્ય કરો.

જબ લગિ જિઊં દયા ફલ પાઊં।તુમ્હરો યશ મૈં સદા સુનાઊં 39

જ્યાં સુધી જીવું, આપની દયાનું ફળ પામતો રહું, અને સદા આપનો યશ ગાતો રહું.

શ્રી દુર્ગા ચાલીસા જો કોઈ ગાવૈ।સબ સુખ ભોગ પરમપદ પાવૈ 40

જે કોઈ આ શ્રી દુર્ગા ચાલીસાનું ગાન કરે છે, તે સર્વ સુખ ભોગવીને પરમ પદ પામે છે.
॥ દોહા ॥

દેવીદાસ શરણ નિજ જાની।કરહુ કૃપા જગદમ્બ ભવાની॥

દેવીદાસને આપના શરણે આવેલો જાણીને, હે જગદંબા ભવાની, તેના પર કૃપા કરો.

અર્થ અને લાભ

દુર્ગા ચાલીસા મા દુર્ગાની સ્તુતિમાં ચાલીસ ચોપાઈઓ અને અંતે એક દોહો છે, જેમાં કવિ દેવીદાસ પોતાનું નામ આપે છે. સરળ અવધીમાં રચાયેલી આ ચાલીસા એક જ શક્તિને અન્નપૂર્ણા, ગૌરી, સરસ્વતી, લક્ષ્મી, મહાવિદ્યાઓ અને અસુર-સંહારિણી કાલિકા રૂપે પૂજે છે.

  • જેઓ પ્રેમથી માનો યશ ગાય છે, દુઃખ અને દરિદ્રતા તેમની પાસે આવતાં નથી (ચોપાઈ 27)
  • જે તેમનું ધ્યાન ધરે છે, તે જન્મ-મરણમાંથી છૂટી જાય છે (ચોપાઈ 28)
  • સજ્જનો પર સંકટ આવ્યું ત્યારે મા તેમની સહાયે આવ્યાં (ચોપાઈ 24)
  • ચાલીસા ગાનારને આ જીવનમાં સર્વ સુખ અને પછી પરમ પદ મળે છે (ચોપાઈ 40)

હનુમાન ચાલીસા ગુજરાતી PDF

બજરંગ બાણ ગુજરાતી PDF

વિષ્ણુ સહસ્રનામ ગુજરાતી PDF

હનુમાન વડવાનલ સ્તોત્ર ગુજરાતી PDF

રામ રક્ષા સ્તોત્ર ગુજરાતી PDF

પાઠ કેવી રીતે કરવો

આ માટે કોઈ દીક્ષાની જરૂર નથી અને કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા પણ નથી. ચાલીસા પોતે માત્ર એટલું જ કહે છે કે તે પ્રેમ અને ભક્તિથી ગવાય (ચોપાઈ 27). નીચે આપેલું સામાન્ય પરંપરા છે, નિયમ નથી.

  • શક્ય હોય તો મા દુર્ગાના ચિત્ર સામે બેસો, દીવો પ્રગટાવો, અને લાલ ફૂલ હાથવગું હોય તો અર્પણ કરો — લાલ રંગ મા સાથે જોડાયેલો છે.
  • ‘નમો નમો દુર્ગે સુખ કરની’થી શરૂ કરીને અંતિમ દોહા સુધી અટક્યા વિના વાંચો. ચાલીસ ચોપાઈઓ એક જ અખંડ સ્તુતિ છે; આ પાના પરનાં વિભાગ-શીર્ષકો માત્ર અનુસરવામાં મદદ માટે છે.
  • એકસરખી ગતિએ વાંચો. મૂળમાં ચાર ચોપાઈઓનું એક પદ બને છે, જે શ્વાસ લેવા માટે સ્વાભાવિક વિરામ આપે છે.
  • દોહા સાથે પાઠ પૂરો કરો, એક ક્ષણ મૌન રહો, અને જો કુટુંબની પરંપરા હોય તો આરતી કરો.
  • જો શીખી રહ્યા હો, તો પહેલી ચાર અને છેલ્લી ચાર ચોપાઈઓથી શરૂઆત કરો; તેમાં નમસ્કાર અને પ્રાર્થના બંને આવી જાય છે.

ચૈત્ર અને શારદીય, બંને નવરાત્રિની નવ રાત્રિઓ સૌથી પ્રચલિત સમય છે, અને ઘણા લોકો આખી નવરાત્રિ દરમિયાન દરરોજ તેનો પાઠ કરે છે. મંગળવાર, શુક્રવાર અને દુર્ગા અષ્ટમી પણ સામાન્ય રીતે પસંદ કરાય છે. ચોપાઈઓ પરિચિત થઈ જાય પછી આખો પાઠ લગભગ છ થી આઠ મિનિટમાં પૂરો થાય છે.

સવાર કે સાંજ, બંને સમય યોગ્ય છે. સ્વચ્છ સ્થાન અને એકાગ્ર મન બીજી કોઈ પણ વિગત કરતાં વધુ મહત્ત્વનાં છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

શું શ્રી દુર્ગા ચાલીસા ગુજરાતી PDF મફત ડાઉનલોડ કરી શકાય?

હા. આ પાના પરનું ‘PDF ડાઉનલોડ કરો’ બટન સંપૂર્ણપણે મફત છે અને કોઈ સાઇન-અપની જરૂર નથી. એ ફાઇલમાં સંપૂર્ણ પાઠ છે — બધી 40 ચોપાઈઓ અને અંતિમ દોહો — પાઠ કરવા માટે સરસ રીતે ગોઠવેલો.

દુર્ગા ચાલીસાની રચના કોણે કરી?

અંતિમ દોહો કવિનું નામ દેવીદાસ જણાવે છે, જેઓ માના શરણે આવેલા તરીકે તેમની કૃપા માગે છે. તેમના વિશે આથી વધુ માહિતી નોંધાયેલી નથી; ચાલીસા લખિત જીવનચરિત્ર દ્વારા નહીં, પણ ભક્તિની પરંપરા દ્વારા આપણા સુધી પહોંચી છે.

દુર્ગા ચાલીસામાં કેટલી ચોપાઈઓ છે?

ચાલીસ ચોપાઈઓ — ‘ચાલીસા’નો અર્થ જ ચાલીસ છે — અને એક અંતિમ દોહો. દરેક ચોપાઈમાં બે અર્ધ-પંક્તિઓ છે, અને મૂળમાં તે ચાર ચારના દસ પદોમાં વહેંચાયેલી છે; આ પાના પરના વિભાગો પણ એ જ ક્રમમાં ગોઠવાયેલા છે.

તેનો પાઠ કરવાનો સૌથી સારો સમય કયો છે?

કોઈ પણ દિવસ યોગ્ય છે. ચૈત્ર અને શારદીય, બંને નવરાત્રિ તથા દુર્ગા અષ્ટમી સૌથી પ્રચલિત સમય છે. મંગળવાર અને શુક્રવાર પણ ઘણા લોકો પસંદ કરે છે. સવાર અને સાંજ, બંને યોગ્ય છે.

શું દુર્ગા ચાલીસા અને દુર્ગા સપ્તશતી એક જ છે?

ના. દુર્ગા સપ્તશતી, જેને દેવી માહાત્મ્ય પણ કહેવાય છે, માર્કંડેય પુરાણના સાતસો સંસ્કૃત શ્લોકો છે. ચાલીસા અવધીમાં એક નાની સ્તુતિ છે, જે તેમાંના કેટલાક પ્રસંગો — મહિષાસુર, શુંભ-નિશુંભ, રક્તબીજ — થોડી થોડી પંક્તિઓમાં ફરી કહે છે. ઘણા લોકો ચાલીસાનો પાઠ દરરોજ અને સપ્તશતીનો પાઠ નવરાત્રિમાં કરે છે.

ચાલીસામાં કઈ કઈ દેવીઓનાં નામ આવે છે?

મા દુર્ગાની સ્તુતિ અનેક રૂપો પાછળની એક જ શક્તિ તરીકે કરવામાં આવી છે: અન્નપૂર્ણા, ગૌરી, સરસ્વતી, લક્ષ્મી અને કાલિકા, તથા દસ મહાવિદ્યાઓમાંથી સાત — માતંગી, ધૂમાવતી, ભુવનેશ્વરી, બગલામુખી, ભૈરવી, તારા અને છિન્નમસ્તા. તેમાં તેમનાં ત્રણ પવિત્ર સ્થાનોનાં નામ પણ છે: હિંગળાજ, નગરકોટ અને જ્વાળા.

ચાલીસામાં શંકરાચાર્યની કથા શી છે?

ચોપાઈ 29 થી 34 કહે છે કે શંકરાચાર્યે કામ અને ક્રોધને જીતી લીધા અને રાત-દિવસ શિવનું ધ્યાન ધર્યું, પણ ક્યારેય શક્તિનું સ્મરણ ન કર્યું. તેમની શક્તિ ચાલી ગઈ, અને તે ત્યારે જ પાછી આવી જ્યારે તેઓ માના શરણે ગયા અને તેમની સ્તુતિ ગાઈ. આશય એ છે કે શક્તિ વિના કોઈ પણ સાધના સફળ થતી નથી.

શું પાઠ કરવા માટે દીક્ષા જરૂરી છે?

ના. કોઈ દીક્ષા, કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા કે વાંચનાર પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. ચાલીસા માત્ર પ્રેમ અને ભક્તિ માગે છે.

આ પાના પર ચોપાઈઓ કયા રૂપમાં આપી છે?

ચોપાઈઓ ગુજરાતી લિપિમાં આપી છે — તે મૂળ હિન્દી (અવધી) પાઠનું લિપ્યંતર છે, એટલે તમે મૂળ ઉચ્ચાર જ બોલો છો — અને દરેક ચોપાઈનો અર્થ તેની સાથે ગુજરાતીમાં આપ્યો છે. કોઈ પંક્તિ પર માઉસ રાખો, અથવા ફોન પર તેને ટેપ કરો, તો તેનો અર્થ દેખાશે.

શું PDF છાપી શકાય કે કુટુંબ સાથે વહેંચી શકાય?

હા. PDF સામાન્ય A4 કાગળ પર સ્વચ્છ રીતે છપાય એ રીતે ગોઠવવામાં આવી છે, અને તમે તેને આગળ મોકલી શકો છો, સમૂહ માટે નકલો છપાવી શકો છો, અથવા મંદિર, જાગરણ કે શાળામાં તેનો ઉપયોગ કરી શકો છો.