શ્રી દુર્ગા ચાલીસા ગુજરાતી PDF
શ્રી દુર્ગા ચાલીસાનો સંપૂર્ણ પાઠ ગુજરાતીમાં, દરેક ચોપાઈના અર્થ સાથે — મફત વાંચો અને PDF ડાઉનલોડ કરો.
🌐 ગુજરાતી ▾
શ્રી દુર્ગા ચાલીસા, સંપૂર્ણ પાઠ અર્થ સહિત
કોઈપણ પંક્તિ પર માઉસ ફેરવો અને તેનો અર્થ જુઓ.
કોઈપણ પંક્તિ પર ટૅપ કરો અને તેનો અર્થ જુઓ.
નમો નમો દુર્ગે સુખ કરની।નમો નમો અમ્બે દુઃખ હરની 1
નિરંકાર હૈ જ્યોતિ તુમ્હારી।તિહૂં લોક ફૈલી ઉજિયારી 2
શશિ લલાટ મુખ મહાવિશાલા।નેત્ર લાલ ભૃકુટિ વિકરાલા 3
રૂપ માતુ કો અધિક સુહાવે।દરશ કરત જન અતિ સુખ પાવે 4
તુમ સંસાર શક્તિ લૈ કીના।પાલન હેતુ અન્ન ધન દીના 5
અન્નપૂર્ણા હુઈ જગ પાલા।તુમ હી આદિ સુન્દરી બાલા 6
પ્રલયકાલ સબ નાશન હારી।તુમ ગૌરી શિવશંકર પ્યારી 7
શિવ યોગી તુમ્હરે ગુણ ગાવેં।બ્રહ્મા વિષ્ણુ તુમ્હેં નિત ધ્યાવેં 8
રૂપ સરસ્વતી કો તુમ ધારા।દે સુબુદ્ધિ ઋષિ મુનિન ઉબારા 9
ધરયો રૂપ નરસિંહ કો અમ્બા।પરગટ ભઈ ફાડકર ખમ્બા 10
રક્ષા કરિ પ્રહ્લાદ બચાયો।હિરણ્યાક્ષ કો સ્વર્ગ પઠાયો 11
લક્ષ્મી રૂપ ધરો જગ માહીં।શ્રી નારાયણ અંગ સમાહીં 12
ક્ષીરસિન્ધુ મેં કરત વિલાસા।દયાસિન્ધુ દીજૈ મન આસા 13
હિંગલાજ મેં તુમ્હીં ભવાની।મહિમા અમિત ન જાત બખાની 14
માતંગી અરુ ધૂમાવતિ માતા।ભુવનેશ્વરી બગલા સુખ દાતા 15
શ્રી ભૈરવ તારા જગ તારિણી।છિન્ન ભાલ ભવ દુઃખ નિવારિણી 16
કેહરિ વાહન સોહ ભવાની।લાંગુર વીર ચલત અગવાની 17
કર મેં ખપ્પર ખડ્ગ વિરાજૈ।જાકો દેખ કાલ ડર ભાજૈ 18
સોહૈ અસ્ત્ર ઔર ત્રિશૂલા।જાતે ઉઠત શત્રુ હિય શૂલા 19
નગરકોટ મેં તુમ્હીં વિરાજત।તિહુંલોક મેં ડંકા બાજત 20
શુમ્ભ નિશુમ્ભ દાનવ તુમ મારે।રક્તબીજ શંખન સંહારે 21
મહિષાસુર નૃપ અતિ અભિમાની।જેહિ અઘ ભાર મહી અકુલાની 22
રૂપ કરાલ કાલિકા ધારા।સેન સહિત તુમ તિહિ સંહારા 23
પરી ગાઢ સન્તન પર જબ જબ।ભઈ સહાય માતુ તુમ તબ તબ 24
અમરપુરી અરુ બાસવ લોકા।તબ મહિમા સબ રહેં અશોકા 25
જ્વાલા મેં હૈ જ્યોતિ તુમ્હારી।તુમ્હેં સદા પૂજેં નરનારી 26
પ્રેમ ભક્તિ સે જો યશ ગાવેં।દુઃખ દારિદ્ર નિકટ નહિં આવેં 27
ધ્યાવે તુમ્હેં જો નર મન લાઈ।જન્મમરણ તાકૌ છુટિ જાઈ 28
જોગી સુર મુનિ કહત પુકારી।યોગ ન હો બિન શક્તિ તુમ્હારી 29
શંકર આચારજ તપ કીનો।કામ અરુ ક્રોધ જીતિ સબ લીનો 30
નિશિદિન ધ્યાન ધરો શંકર કો।કાહુ કાલ નહિં સુમિરો તુમકો 31
શક્તિ રૂપ કા મરમ ન પાયો।શક્તિ ગઈ તબ મન પછિતાયો 32
શરણાગત હુઈ કીર્તિ બખાની।જય જય જય જગદમ્બ ભવાની 33
ભઈ પ્રસન્ન આદિ જગદમ્બા।દઈ શક્તિ નહિં કીન વિલમ્બા 34
મોકો માતુ કષ્ટ અતિ ઘેરો।તુમ બિન કૌન હરૈ દુઃખ મેરો 35
આશા તૃષ્ણા નિપટ સતાવેં।મોહ મદાદિક સબ બિનશાવેં 36
શત્રુ નાશ કીજૈ મહારાની।સુમિરૌં ઇકચિત તુમ્હેં ભવાની 37
કરો કૃપા હે માતુ દયાલા।ઋદ્ધિસિદ્ધિ દૈ કરહુ નિહાલા 38
જબ લગિ જિઊં દયા ફલ પાઊં।તુમ્હરો યશ મૈં સદા સુનાઊં 39
શ્રી દુર્ગા ચાલીસા જો કોઈ ગાવૈ।સબ સુખ ભોગ પરમપદ પાવૈ 40
દેવીદાસ શરણ નિજ જાની।કરહુ કૃપા જગદમ્બ ભવાની॥
અર્થ અને લાભ
દુર્ગા ચાલીસા મા દુર્ગાની સ્તુતિમાં ચાલીસ ચોપાઈઓ અને અંતે એક દોહો છે, જેમાં કવિ દેવીદાસ પોતાનું નામ આપે છે. સરળ અવધીમાં રચાયેલી આ ચાલીસા એક જ શક્તિને અન્નપૂર્ણા, ગૌરી, સરસ્વતી, લક્ષ્મી, મહાવિદ્યાઓ અને અસુર-સંહારિણી કાલિકા રૂપે પૂજે છે.
- જેઓ પ્રેમથી માનો યશ ગાય છે, દુઃખ અને દરિદ્રતા તેમની પાસે આવતાં નથી (ચોપાઈ 27)
- જે તેમનું ધ્યાન ધરે છે, તે જન્મ-મરણમાંથી છૂટી જાય છે (ચોપાઈ 28)
- સજ્જનો પર સંકટ આવ્યું ત્યારે મા તેમની સહાયે આવ્યાં (ચોપાઈ 24)
- ચાલીસા ગાનારને આ જીવનમાં સર્વ સુખ અને પછી પરમ પદ મળે છે (ચોપાઈ 40)
પાઠ કેવી રીતે કરવો
આ માટે કોઈ દીક્ષાની જરૂર નથી અને કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા પણ નથી. ચાલીસા પોતે માત્ર એટલું જ કહે છે કે તે પ્રેમ અને ભક્તિથી ગવાય (ચોપાઈ 27). નીચે આપેલું સામાન્ય પરંપરા છે, નિયમ નથી.
- શક્ય હોય તો મા દુર્ગાના ચિત્ર સામે બેસો, દીવો પ્રગટાવો, અને લાલ ફૂલ હાથવગું હોય તો અર્પણ કરો — લાલ રંગ મા સાથે જોડાયેલો છે.
- ‘નમો નમો દુર્ગે સુખ કરની’થી શરૂ કરીને અંતિમ દોહા સુધી અટક્યા વિના વાંચો. ચાલીસ ચોપાઈઓ એક જ અખંડ સ્તુતિ છે; આ પાના પરનાં વિભાગ-શીર્ષકો માત્ર અનુસરવામાં મદદ માટે છે.
- એકસરખી ગતિએ વાંચો. મૂળમાં ચાર ચોપાઈઓનું એક પદ બને છે, જે શ્વાસ લેવા માટે સ્વાભાવિક વિરામ આપે છે.
- દોહા સાથે પાઠ પૂરો કરો, એક ક્ષણ મૌન રહો, અને જો કુટુંબની પરંપરા હોય તો આરતી કરો.
- જો શીખી રહ્યા હો, તો પહેલી ચાર અને છેલ્લી ચાર ચોપાઈઓથી શરૂઆત કરો; તેમાં નમસ્કાર અને પ્રાર્થના બંને આવી જાય છે.
ચૈત્ર અને શારદીય, બંને નવરાત્રિની નવ રાત્રિઓ સૌથી પ્રચલિત સમય છે, અને ઘણા લોકો આખી નવરાત્રિ દરમિયાન દરરોજ તેનો પાઠ કરે છે. મંગળવાર, શુક્રવાર અને દુર્ગા અષ્ટમી પણ સામાન્ય રીતે પસંદ કરાય છે. ચોપાઈઓ પરિચિત થઈ જાય પછી આખો પાઠ લગભગ છ થી આઠ મિનિટમાં પૂરો થાય છે.
સવાર કે સાંજ, બંને સમય યોગ્ય છે. સ્વચ્છ સ્થાન અને એકાગ્ર મન બીજી કોઈ પણ વિગત કરતાં વધુ મહત્ત્વનાં છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું શ્રી દુર્ગા ચાલીસા ગુજરાતી PDF મફત ડાઉનલોડ કરી શકાય?
હા. આ પાના પરનું ‘PDF ડાઉનલોડ કરો’ બટન સંપૂર્ણપણે મફત છે અને કોઈ સાઇન-અપની જરૂર નથી. એ ફાઇલમાં સંપૂર્ણ પાઠ છે — બધી 40 ચોપાઈઓ અને અંતિમ દોહો — પાઠ કરવા માટે સરસ રીતે ગોઠવેલો.
દુર્ગા ચાલીસાની રચના કોણે કરી?
અંતિમ દોહો કવિનું નામ દેવીદાસ જણાવે છે, જેઓ માના શરણે આવેલા તરીકે તેમની કૃપા માગે છે. તેમના વિશે આથી વધુ માહિતી નોંધાયેલી નથી; ચાલીસા લખિત જીવનચરિત્ર દ્વારા નહીં, પણ ભક્તિની પરંપરા દ્વારા આપણા સુધી પહોંચી છે.
દુર્ગા ચાલીસામાં કેટલી ચોપાઈઓ છે?
ચાલીસ ચોપાઈઓ — ‘ચાલીસા’નો અર્થ જ ચાલીસ છે — અને એક અંતિમ દોહો. દરેક ચોપાઈમાં બે અર્ધ-પંક્તિઓ છે, અને મૂળમાં તે ચાર ચારના દસ પદોમાં વહેંચાયેલી છે; આ પાના પરના વિભાગો પણ એ જ ક્રમમાં ગોઠવાયેલા છે.
તેનો પાઠ કરવાનો સૌથી સારો સમય કયો છે?
કોઈ પણ દિવસ યોગ્ય છે. ચૈત્ર અને શારદીય, બંને નવરાત્રિ તથા દુર્ગા અષ્ટમી સૌથી પ્રચલિત સમય છે. મંગળવાર અને શુક્રવાર પણ ઘણા લોકો પસંદ કરે છે. સવાર અને સાંજ, બંને યોગ્ય છે.
શું દુર્ગા ચાલીસા અને દુર્ગા સપ્તશતી એક જ છે?
ના. દુર્ગા સપ્તશતી, જેને દેવી માહાત્મ્ય પણ કહેવાય છે, માર્કંડેય પુરાણના સાતસો સંસ્કૃત શ્લોકો છે. ચાલીસા અવધીમાં એક નાની સ્તુતિ છે, જે તેમાંના કેટલાક પ્રસંગો — મહિષાસુર, શુંભ-નિશુંભ, રક્તબીજ — થોડી થોડી પંક્તિઓમાં ફરી કહે છે. ઘણા લોકો ચાલીસાનો પાઠ દરરોજ અને સપ્તશતીનો પાઠ નવરાત્રિમાં કરે છે.
ચાલીસામાં કઈ કઈ દેવીઓનાં નામ આવે છે?
મા દુર્ગાની સ્તુતિ અનેક રૂપો પાછળની એક જ શક્તિ તરીકે કરવામાં આવી છે: અન્નપૂર્ણા, ગૌરી, સરસ્વતી, લક્ષ્મી અને કાલિકા, તથા દસ મહાવિદ્યાઓમાંથી સાત — માતંગી, ધૂમાવતી, ભુવનેશ્વરી, બગલામુખી, ભૈરવી, તારા અને છિન્નમસ્તા. તેમાં તેમનાં ત્રણ પવિત્ર સ્થાનોનાં નામ પણ છે: હિંગળાજ, નગરકોટ અને જ્વાળા.
ચાલીસામાં શંકરાચાર્યની કથા શી છે?
ચોપાઈ 29 થી 34 કહે છે કે શંકરાચાર્યે કામ અને ક્રોધને જીતી લીધા અને રાત-દિવસ શિવનું ધ્યાન ધર્યું, પણ ક્યારેય શક્તિનું સ્મરણ ન કર્યું. તેમની શક્તિ ચાલી ગઈ, અને તે ત્યારે જ પાછી આવી જ્યારે તેઓ માના શરણે ગયા અને તેમની સ્તુતિ ગાઈ. આશય એ છે કે શક્તિ વિના કોઈ પણ સાધના સફળ થતી નથી.
શું પાઠ કરવા માટે દીક્ષા જરૂરી છે?
ના. કોઈ દીક્ષા, કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા કે વાંચનાર પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. ચાલીસા માત્ર પ્રેમ અને ભક્તિ માગે છે.
આ પાના પર ચોપાઈઓ કયા રૂપમાં આપી છે?
ચોપાઈઓ ગુજરાતી લિપિમાં આપી છે — તે મૂળ હિન્દી (અવધી) પાઠનું લિપ્યંતર છે, એટલે તમે મૂળ ઉચ્ચાર જ બોલો છો — અને દરેક ચોપાઈનો અર્થ તેની સાથે ગુજરાતીમાં આપ્યો છે. કોઈ પંક્તિ પર માઉસ રાખો, અથવા ફોન પર તેને ટેપ કરો, તો તેનો અર્થ દેખાશે.
શું PDF છાપી શકાય કે કુટુંબ સાથે વહેંચી શકાય?
હા. PDF સામાન્ય A4 કાગળ પર સ્વચ્છ રીતે છપાય એ રીતે ગોઠવવામાં આવી છે, અને તમે તેને આગળ મોકલી શકો છો, સમૂહ માટે નકલો છપાવી શકો છો, અથવા મંદિર, જાગરણ કે શાળામાં તેનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
