
રામ રક્ષા સ્તોત્ર ગુજરાતી PDF
સંપૂર્ણ રામ રક્ષા સ્તોત્ર ગુજરાતીમાં દરેક શ્લોકના અર્થ સહિત મફત વાંચો અને PDF ડાઉનલોડ કરો.
🌐 ગુજરાતી ▾
રામ રક્ષા સ્તોત્ર, સંપૂર્ણ પાઠ અર્થ સહિત
કોઈપણ પંક્તિ પર માઉસ ફેરવો અને તેનો અર્થ જુઓ.
કોઈપણ પંક્તિ પર ટૅપ કરો અને તેનો અર્થ જુઓ.
॥ ૐ શ્રીગણેશાય નમઃ॥
અસ્ય શ્રીરામરક્ષાસ્તોત્રમન્ત્રસ્ય। બુધકૌશિક ઋષિઃ।શ્રીસીતારામચન્દ્રો દેવતા। અનુષ્ટુપ્ છન્દઃ।સીતા શક્તિઃ। શ્રીમદ્ હનુમાન કીલકમ્।શ્રીરામચન્દ્રપ્રીત્યર્થે રામરક્ષાસ્તોત્રજપે વિનિયોગઃ॥
ધ્યાયેદાજાનુબાહું ધૃતશરધનુષં બદ્ધપદ્માસનસ્થંપીતં વાસો વસાનં નવકમલદલસ્પર્ધિનેત્રં પ્રસન્નમ્।વામાઙ્કારૂઢ સીતામુખકમલમિલલ્લોચનં નીરદાભંનાનાલઙ્કારદીપ્તં દધતમુરુજટામણ્ડનં રામચન્દ્રમ્॥
ચરિતં રઘુનાથસ્ય શતકોટિ પ્રવિસ્તરમ્।એકૈકમક્ષરં પુંસાં મહાપાતકનાશનમ્ 1
ધ્યાત્વા નીલોત્પલશ્યામં રામં રાજીવલોચનમ્।જાનકીલક્ષ્મણોપેતં જટામુકુટમણ્ડિતમ્ 2
સાસિતૂણધનુર્બાણપાણિં નક્તઞ્ચરાન્તકમ્।સ્વલીલયા જગત્ત્રાતુમાવિર્ભૂતમજં વિભુમ્ 3
રામરક્ષાં પઠેત્પ્રાજ્ઞઃ પાપઘ્નીં સર્વકામદામ્।શિરો મે રાઘવઃ પાતુ ભાલં દશરથાત્મજઃ 4
કૌસલ્યેયો દૃશૌ પાતુ વિશ્વામિત્રપ્રિયઃ શ્રુતી।ઘ્રાણં પાતુ મખત્રાતા મુખં સૌમિત્રિવત્સલઃ 5
જિહ્વાં વિદ્યાનિધિઃ પાતુ કણ્ઠં ભરતવન્દિતઃ।સ્કન્ધૌ દિવ્યાયુધઃ પાતુ ભુજૌ ભગ્નેશકાર્મુકઃ 6
કરૌ સીતાપતિઃ પાતુ હૃદયં જામદગ્ન્યજિત્।મધ્યં પાતુ ખરધ્વંસી નાભિં જામ્બવદાશ્રયઃ 7
સુગ્રીવેશઃ કટી પાતુ સક્થિની હનુમત્પ્રભુઃ।ઊરૂ રઘૂત્તમઃ પાતુ રક્ષઃકુલવિનાશકૃત્ 8
જાનુની સેતુકૃત્પાતુ જઙ્ઘે દશમુખાન્તકઃ।પાદૌ બિભીષણશ્રીદઃ પાતુ રામોઽખિલં વપુઃ 9
એતાં રામબલોપેતાં રક્ષાં યઃ સુકૃતી પઠેત્।સ ચિરાયુઃ સુખી પુત્રી વિજયી વિનયી ભવેત્ 10
પાતાલભૂતલવ્યોમચારિણશ્છદ્મચારિણઃ।ન દ્રષ્ટુમપિ શક્તાસ્તે રક્ષિતં રામનામભિઃ 11
રામેતિ રામભદ્રેતિ રામચન્દ્રેતિ વા સ્મરન્।નરો ન લિપ્યતે પાપૈઃ ભુક્તિં મુક્તિં ચ વિન્દતિ 12
જગજ્જૈત્રૈકમન્ત્રેણ રામનામ્નાભિરક્ષિતમ્।યઃ કણ્ઠે ધારયેત્તસ્ય કરસ્થાઃ સર્વસિદ્ધયઃ 13
વજ્રપઞ્જરનામેદં યો રામકવચં સ્મરેત્।અવ્યાહતાજ્ઞઃ સર્વત્ર લભતે જયમઙ્ગલમ્ 14
આદિષ્ટવાન્ યથા સ્વપ્ને રામરક્ષામિમાં હરઃ।તથા લિખિતવાન્ પ્રાતઃ પ્રબુદ્ધો બુધકૌશિકઃ 15
આરામઃ કલ્પવૃક્ષાણાં વિરામઃ સકલાપદામ્।અભિરામસ્ત્રિલોકાનાં રામઃ શ્રીમાન્ સ નઃ પ્રભુઃ 16
તરુણૌ રૂપસમ્પન્નૌ સુકુમારૌ મહાબલૌ।પુણ્ડરીકવિશાલાક્ષૌ ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરૌ 17
ફલમૂલાશિનૌ દાન્તૌ તાપસૌ બ્રહ્મચારિણૌ।પુત્રૌ દશરથસ્યૈતૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ 18
શરણ્યૌ સર્વસત્ત્વાનાં શ્રેષ્ઠૌ સર્વધનુષ્મતામ્।રક્ષઃ કુલનિહન્તારૌ ત્રાયેતાં નો રઘૂત્તમૌ 19
આત્તસજ્જધનુષાવિષુસ્પૃશાવક્ષયાશુગનિષઙ્ગસઙ્ગિનૌ।રક્ષણાય મમ રામલક્ષ્મણાવગ્રતઃ પથિ સદૈવ ગચ્છતામ્ 20
સન્નદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી ચાપબાણધરો યુવા।ગચ્છન્મનોરથોઽસ્માકં રામઃ પાતુ સલક્ષ્મણઃ 21
રામો દાશરથિઃ શૂરો લક્ષ્મણાનુચરો બલી।કાકુત્સ્થઃ પુરુષઃ પૂર્ણઃ કૌસલ્યેયો રઘૂત્તમઃ 22
વેદાન્તવેદ્યો યજ્ઞેશઃ પુરાણપુરુષોત્તમઃ।જાનકીવલ્લભઃ શ્રીમાન્ અપ્રમેય પરાક્રમઃ 23
ઇત્યેતાનિ જપન્નિત્યં મદ્ભક્તઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ।અશ્વમેધાધિકં પુણ્યં સમ્પ્રાપ્નોતિ ન સંશયઃ 24
રામં દૂર્વાદલશ્યામં પદ્માક્ષં પીતવાસસમ્।સ્તુવન્તિ નામભિર્દિવ્યૈઃ ન તે સંસારિણો નરાઃ 25
રામં લક્ષ્મણપૂર્વજં રઘુવરં સીતાપતિં સુન્દરમ્।કાકુત્સ્થં કરુણાર્ણવં ગુણનિધિં વિપ્રપ્રિયં ધાર્મિકમ્।રાજેન્દ્રં સત્યસન્ધં દશરથતનયં શ્યામલં શાન્તમૂર્તિમ્।વન્દે લોકાભિરામં રઘુકુલતિલકં રાઘવં રાવણારિમ્ 26
રામાય રામભદ્રાય રામચન્દ્રાય વેધસે।રઘુનાથાય નાથાય સીતાયાઃ પતયે નમઃ 27
શ્રીરામ રામ રઘુનન્દન રામ રામશ્રીરામ રામ ભરતાગ્રજ રામ રામ।શ્રીરામ રામ રણકર્કશ રામ રામશ્રીરામ રામ શરણં ભવ રામ રામ 28
શ્રીરામચન્દ્રચરણૌ મનસા સ્મરામિશ્રીરામચન્દ્રચરણૌ વચસા ગૃણામિ।શ્રીરામચન્દ્રચરણૌ શિરસા નમામિશ્રીરામચન્દ્રચરણૌ શરણં પ્રપદ્યે 29
માતા રામો મત્પિતા રામચન્દ્રઃસ્વામી રામો મત્સખા રામચન્દ્રઃ।સર્વસ્વં મે રામચન્દ્રો દયાલુ-ર્નાન્યં જાને નૈવ જાને ન જાને 30
દક્ષિણે લક્ષ્મણો યસ્ય વામે તુ જનકાત્મજા।પુરતો મારુતિર્યસ્ય તં વન્દે રઘુનન્દનમ્ 31
લોકાભિરામં રણરઙ્ગધીરંરાજીવનેત્રં રઘુવંશનાથમ્।કારુણ્યરૂપં કરુણાકરં તંશ્રીરામચન્દ્રમ્ શરણં પ્રપદ્યે 32
મનોજવં મારુતતુલ્યવેગંજિતેન્દ્રિયં બુદ્ધિમતાં વરિષ્ઠમ્।વાતાત્મજં વાનરયૂથમુખ્યંશ્રીરામદૂતં શરણં પ્રપદ્યે 33
કૂજન્તં રામરામેતિ મધુરં મધુરાક્ષરમ્।આરુહ્ય કવિતાશાખાં વન્દે વાલ્મીકિકોકિલમ્ 34
આપદામપહર્તારં દાતારં સર્વસમ્પદામ્।લોકાભિરામં શ્રીરામં ભૂયો ભૂયો નમામ્યહમ્ 35
ભર્જનં ભવબીજાનામર્જનં સુખસમ્પદામ્।તર્જનં યમદૂતાનાં રામરામેતિ ગર્જનમ્ 36
રામો રાજમણિઃ સદા વિજયતે રામં રમેશં ભજેરામેણાભિહતા નિશાચરચમૂ રામાય તસ્મૈ નમઃ।રામાન્નાસ્તિ પરાયણં પરતરં રામસ્ય દાસોઽસ્મ્યહંરામે ચિત્તલયઃ સદા ભવતુ મે ભો રામ મામુદ્ધર 37
રામરામેતિ રામેતિ રમે રામે મનોરમે।સહસ્રનામતત્તુલ્યં રામનામ વરાનને 38
ઇતિ શ્રીબુધકૌશિકવિરચિતં શ્રીરામરક્ષાસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્॥
॥ શ્રીસીતારામચન્દ્રાર્પણમસ્તુ॥
અર્થ અને લાભ
રામ રક્ષા સ્તોત્ર એક કવચ છે — અને એ શબ્દ કેવળ અલંકાર નથી. મોટા ભાગનાં સ્તોત્રો દેવતાની સ્તુતિ કરે છે અથવા કંઈક માગે છે; આ સ્તોત્ર એથી વધુ ચોક્કસ કામ કરે છે. એના મધ્યના છ શ્લોક શરીરના એક-એક અંગ પર જાય છે અને દરેક પર રામનું એક અલગ રૂપ સ્થાપે છે: મસ્તક પર રાઘવ, આંખો પર કૌસલ્યાના પુત્ર, જીભ પર વિદ્યાના નિધિ, ઘૂંટણ પર સેતુ બાંધનારા, અને અંતે "સંપૂર્ણ શરીરની રક્ષા રામ કરે".
આ સૂચિમાં દરેક રક્ષકનું નામ રામના કોઈ કાર્ય પરથી લેવાયું છે. ભુજાઓ પર કેવળ "રામ" નથી, પણ "શિવ-ધનુષ તોડનારા" છે; ચરણો પર "વિભીષણને સંપત્તિ આપનારા". એટલે કવચનો પાઠ કરવો એ છ શ્લોકમાં આખી રામાયણમાંથી પસાર થવું છે — અને એ જ કારણે હનુમાન ચાલીસા પછી બાળકોને સૌથી પહેલાં આ જ મોટું સ્તોત્ર શીખવવામાં આવે છે.
સ્તોત્ર પોતાના રચનારનું નામ અને પોતાની ઉત્પત્તિ જાતે જ કહે છે. શ્લોક 15 કહે છે કે શિવે આ રામરક્ષા ઋષિ બુધકૌશિકને સ્વપ્નમાં આપી, અને સવારે જાગીને તેમણે એ લખી લીધી. શ્લોક 14માં સ્તોત્ર પોતાનું બીજું નામ પણ આપે છે — વજ્રપંજર, એટલે વજ્રનું પિંજર — અને પોતાનું ફળ પણ કહે છે:
- દીર્ઘાયુ, સુખ, પુત્ર, વિજય અને વિનય (શ્લોક 10)
- પાતાળ, ભૂતલ અને આકાશમાં વિચરનારા તથા છળવેશે ચાલનારા જીવો પાઠ કરનારને જોઈ પણ શકતા નથી (શ્લોક 11)
- પાપોથી અલિપ્તતા, તથા ભોગ અને મોક્ષ બંને (શ્લોક 12)
- જે એને કંઠમાં ધારણ કરે તેના હાથમાં સર્વ સિદ્ધિઓ (શ્લોક 13)
- અબાધિત આજ્ઞા, વિજય અને મંગળ (શ્લોક 14)
કવચ અને એના ફળ પછીના અંતિમ ત્રેવીસ શ્લોક શુદ્ધ નામ-સ્તુતિમાં બદલાઈ જાય છે. આ જ ભાગ લોકોને કંઠસ્થ હોય છે, ભલે બાકીનું ન આવડતું હોય — "શ્રીરામ રામ રઘુનંદન", મન-વાણી-મસ્તક-શરણની ચાર ગણી શરણાગતિ, અને "રામ મારી માતા છે, રામચંદ્ર મારા પિતા". અંતિમ શ્લોક એક મોટી વાત કહે છે: રામનું નામ પોતે જ સહસ્રનામ સમાન છે — વિષ્ણુ સહસ્રનામ તરફ સીધો સંકેત.
હનુમાન એમાં બે વાર આવે છે, અને બંને વાર રચનાના અંગ તરીકે. શરૂઆતના વિનિયોગમાં એ મંત્રના કીલક છે — એ ખીલી જે એને બાંધી રાખે છે — અને શ્લોક 33, "મનોજવં મારુતતુલ્યવેગં", એની અંદર મૂકેલી આખી હનુમાન-પ્રાર્થના છે. એ શ્લોક આખા ભારતમાં અલગ પણ બોલાય છે, અને એ જ શ્લોકથી હનુમાન વડવાનલ સ્તોત્ર પણ શરૂ થાય છે.
પાઠ કેવી રીતે કરવો
એના માટે કોઈ દીક્ષાની જરૂર નથી અને કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા પણ નથી. શ્લોક 24 કેવળ એટલું કહે છે કે શ્રદ્ધા સાથે પ્રતિદિન પાઠ થાય. નીચે જે આપ્યું છે એ સામાન્ય પરંપરા છે, નિયમ નથી.
- ગણેશ-વંદનાથી શરૂ કરો અને પછી વિનિયોગ વાંચો, જે ઋષિ, દેવતા, છંદ અને પ્રયોજન કહે છે. એનો પાઠ કરવો એ જ કહેવું છે કે પાઠ શા માટે થઈ રહ્યો છે.
- ધ્યાન-શ્લોક એટલો ધીમેથી વાંચો કે જે વર્ણન છે એનું મનમાં ચિત્ર બને — ઘૂંટણ સુધી હાથ, પીતાંબર, ડાબા ખોળામાં સીતા, મેઘ જેવો શ્યામ રંગ. એ મનની આંખો માટે સૂચના છે, કેવળ વર્ણન નથી.
- કવચના છ શ્લોક સ્થિર ગતિથી વાંચો અને ધ્યાનને શબ્દો સાથે મસ્તકથી ચરણ સુધી ઊતરવા દો. આ જ ભાગ સ્તોત્રને એનું નામ આપે છે.
- શ્લોક 15 પર અટકો નહીં. પછીની ફલશ્રુતિ અને સ્તુતિ પણ પાઠનો ભાગ છે, અને અંતિમ અર્પણ — સીતા અને રામચંદ્રને સમર્પણ — જ એને પૂરો કરે છે.
- જો કેવળ એક મિનિટ હોય, તો પરંપરાથી શ્લોક 38 એકલો જ આખા પાઠનો ભાર ઉઠાવે છે.
મંગળવાર અને શનિવાર, જે હનુમાન સાથે જોડાયેલા છે, સામાન્ય રીતે પસંદ થાય છે; એ જ રીતે રામ નવમી અને ચૈત્ર નવરાત્રિના નવ દિવસ. અનેક પરિવારો સંધ્યા સમયે પાઠ કરે છે. શ્લોક પરિચિત થઈ ગયા પછી સંપૂર્ણ પાઠમાં આઠથી દસ મિનિટ લાગે છે.
સગવડ હોય તો પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને દીવો પ્રગટાવીને બેસો. પાઠ શુદ્ધ રીતે કરવા માટે એમાંનું કંઈ પણ અનિવાર્ય નથી — સ્વચ્છ સ્થાન અને ધ્યાન પૂરતાં છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
રામ રક્ષા સ્તોત્ર ગુજરાતી PDF મફત ડાઉનલોડ કરી શકાય?
હા. આ પાનાનું "PDF ડાઉનલોડ કરો" બટન સંપૂર્ણ મફત છે અને કોઈ સાઇન-અપની જરૂર નથી. એ ફાઇલમાં સંપૂર્ણ પાઠ છે — વિનિયોગ, ધ્યાન, બધા 38 શ્લોક અને અંતિમ અર્પણ.
રામ રક્ષા સ્તોત્રની રચના કોણે કરી?
ઋષિ બુધકૌશિકે. સ્તોત્ર જાતે જ શ્લોક 15માં આ કહે છે: શિવે એ તેમને સ્વપ્નમાં આપ્યું અને સવારે જાગીને તેમણે એ લખી લીધું. શરૂઆતનો વિનિયોગ પણ તેમને જ આ મંત્રના ઋષિ કહે છે.
"રામ રક્ષા"નો અર્થ શું છે?
"રક્ષા"નો અર્થ છે સુરક્ષા અથવા કવચ, એટલે શીર્ષકનો અર્થ છે "રામની રક્ષા". એ સ્તુતિ-સ્તોત્ર કરતાં વધુ એક કવચ છે: એના મધ્યના છ શ્લોક શરીરના એક-એક અંગ પર, મસ્તકથી ચરણ સુધી, રામનાં અલગ-અલગ રૂપ સ્થાપે છે. શ્લોક 14 એને બીજું નામ પણ આપે છે — વજ્રપંજર.
સંપૂર્ણ પાઠ કરવામાં કેટલો સમય લાગે?
શ્લોક પરિચિત થઈ ગયા પછી 38 શ્લોકના સંપૂર્ણ પાઠમાં લગભગ આઠથી દસ મિનિટ. એક જ બેઠકમાં પૂરો કરવો અનિવાર્ય નથી, જોકે સામાન્ય રીતે એમ જ થાય છે.
પાઠ માટે ગુરુ પાસેથી દીક્ષા લેવી જરૂરી છે?
નહીં. શ્લોક 24 કેવળ એટલું કહે છે કે શ્રદ્ધા સાથે પ્રતિદિન પાઠ થાય. કોઈ દીક્ષા, કોઈ નિશ્ચિત સંખ્યા અને વાંચનાર પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી.
આ હનુમાન ચાલીસા કે બજરંગ બાણ જેવું છે?
નહીં, અને આ ફરક જાણવા જેવો છે. હનુમાન ચાલીસા હનુમાનની સ્તુતિના ચાળીસ છંદ છે; બજરંગ બાણ તેમને કરેલી તીવ્ર પ્રાર્થના છે. રામ રક્ષા સ્તોત્ર રામને સંબોધિત છે અને કવચની જેમ કામ કરે છે — એ શરીરના દરેક અંગ પર એક રક્ષક નિયુક્ત કરે છે. હનુમાન એમાં બે વાર આવે છે: મંત્રના કીલક તરીકે અને શ્લોક 33માં.
સંપૂર્ણ ન થઈ શકે તો સૌથી પહેલાં કયો ભાગ શીખવો?
મોટા ભાગના લોકો કવચના છ શ્લોક, એટલે 4થી 9, થી શરૂ કરે છે, કારણ કે એ પાઠનું હૃદય છે અને એનો ક્રમ યાદ રાખવો સહેલો છે — મસ્તક, આંખ, કાન, મુખ, કંઠ, ભુજા, હાથ, હૃદય, કમર, જાંઘ, ઘૂંટણ, ચરણ. શ્લોક 38 બીજું સામાન્ય શરૂઆતનું બિંદુ છે.
બીજા કોઈની રક્ષા માટે પાઠ કરી શકાય?
હા. શ્લોક પ્રથમ પુરુષમાં લખાયા છે — "મારા મસ્તકની રક્ષા કરે" — પણ બીજા કોઈ માટે, ખાસ કરીને બાળક કે અસ્વસ્થ વ્યક્તિ માટે પાઠ કરવો ઘણી જૂની પરંપરા છે. પાઠમાં એનો કોઈ નિષેધ નથી.
આ પાના પર શ્લોક કઈ લિપિમાં આપ્યા છે?
મૂળ સંસ્કૃત શ્લોક ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યા છે, જેથી તમે મૂળ ઉચ્ચાર જ બોલો, અને દરેક શ્લોકની નીચે એનો અર્થ ગુજરાતીમાં આપ્યો છે. કોઈ પંક્તિ પર માઉસ રાખો કે એને સ્પર્શ કરો, તો એનો અર્થ પાસે જ દેખાશે.
PDF પ્રિન્ટ કરી શકાય કે પરિવાર સાથે વહેંચી શકાય?
હા. PDF સામાન્ય A4 કાગળ પર સ્વચ્છ છપાય એ રીતે બનાવી છે, અને તમે એને આગળ મોકલી શકો, સમૂહ માટે નકલ છપાવી શકો, અથવા મંદિર કે શાળામાં વાપરી શકો.
